LEVEN IN DE DUINENFoto’s met begeleidende informatie, met accent op de duinfloraCONTACT
HOME==>Info Haarmos

Haarmossen zijn vrij duidelijk herkenbare mossen: fors en met donkergroene, uitstaande blaadjes, de kapsels zijn opvallend van kleur en hebben een harig kapje, de mannelijke antheridiënbekers lijken op kleine, rode roosjes . Van de verschillende soorten zijn de meeste in het veld te herkennen. Kijk als eerste naar de aanwezigheid van een glashaar. Een aan de top van het blad naar buiten stekende, witte glashaar is kenmerkend voor Ruig haarmos, een donkerbruine, puntige glashaar voor Echt zandhaarmos. Is er geen uitstekende glashaar, kijk dan naar de bladrand. Is de bladrond vlak met een brede doorschijnende zoom dan heb je te maken met Gerand haarmos. Een smalle zoom duidt op Gewoon haarmos. Hier moet je echter oppassen omdat Gewoon haarmos erg lijkt op Fraai haarmos en deze twee soorten moeten eigenlijk micrscopisch onderzocht worden voor een zekere determinatie. Toch kan de vindplaats (bos of moeras) al een eerste indicatie zijn. Een simpele determinatietabel ziet er als volgt uit:

 
1.blaadjes vlak-> 5
2.bladranden naar boven omgebogen-> 3
3.bladtop afgerond met duidelijke glashaar->Ruig haarmos (P. piliferum)
bladtop geleidelijk in bruine (stekel-)punt versmald->Echt zandhaarmos (P. juniperinum
4.bladranden met brede lichtgroene zoom (dus niet geheel donkergroen)->Gerand haarmos (P. longisetum
blaadjes egaal donkergroen door lamellen (microscroop!) -> 5
5.top van lamel  ingedeukt en niet papilleus->Gewoon haarmos (P. commune  (veenmoerassoort)
top van lamel  niet ingedeukt en niet papilleus->Fraai haarmos (P. formosum (bossoort)
top van lamel niet ingedeukt en papilleus->Berghaarmos (P. alpinum (zeldzaam)
Ruig haarmos
Deze soort herken je vooral aan de uittredende, iets getande glashaar. De mannelijke antheridiënbekers zijn felrood en doen aan achterlichtjes of kleine roosjes denken. Samen met de mooie rode steeltjes van de vrouwelijke kapsels een fantastisch plaatje! Geliefd gezelschap zijn Grijs kronkelsteeltje en Echt zandhaarmos. Ruig haarmos is te vinden op kalkarm zand. (De AWD en NPZK behoren tot de kalkrijke duinen!). Het is een zandbinder in zandverstuivingen.
Echt zandhaarmos
Echt zandhaarmos is een echte duinbewoner en de soort die je het meest tegenkomt in de AWD en NPZK. Je herkent het aan de omgeslagen bladrand en de bij de bladtop uitstekende bruine nerf. De sporenkapsels zijn lichter van kleur dan die van het Ruig haarmos, de antheridiënbekers zijn geelgroen van kleur.
Fraai haarmos
Fraai haarmos is een bosbewoner. Het blad is vlak met een scherp gezaagde rand. De stengel van fraai haarmos kan zo'n 10 cm lang zijn, dit is een stuk korter dan die van Gewoon haarmos die wel 20 cm lang kan zijn. De bladschijf is bedekt met donkergroene lamellen; dit kun je alleen met de microscoop zien. Het sporenkapsel is blok- of tonvormig en heeft 5 ribben. Dit is een belangrijk verschil met Gewoon haarmos waarvan het sporenkapsel 4 ribben heeft. Ook is er geen afgesnoerd schijfje aan de onderzijde van het 'tonnetje'. Weer een verschil met Gewoon haarmos!
Gewoon haarmos
Gewoon haarmos vind je in moerassige gebieden. Evenals Fraai haarmos heeft deze soort een vlak blad met een gezaagde rand. Er is een smalle, doorschijnende zoom (veel minder breed echter dan bij Gerand haarmos). Dit komt omdat zich op die rand geen lamellen bevinden (microscoop!). Gewoon haarmos kan tot 20 cm lang zijn.
Doorgroeid haarmos
Doorgroeid haarmos is een variant van Gewoon haarmos. Het mannelijk omwindsel is evenals bij Echt zandhaarmos geel tot geelbruin. De stengel groeit door het omwindsel heen, waardoor etages ontstaan. Te vinden op zandige oevers.