Helmharpoenzwam (Hohenbuehelia culmicola)

Helmharpoenzwam


De Helmharpoenzwam dankt haar naar naam aan de harpoenvormige cystiden.
Je vindt deze zwam uitsluitend samen met het helm langs de zeereep in de kustduinen.
De Helmharpoenzwam heeft een zwartbruine, soms wat blauwgrijze hoed, die (5-)10-24(-40) mm groot is. Kenmerkend zijn de excentrisch geplaatste, korte steel en de wittige, aflopende lamellen. De zwam lijkt wat op een oesterzwam. De hoedrand is recht of iets naar binnen gebogen en vaak iets golvend. Het oppervlak van de hoed is bedekt met een grijswit, viltig laagje.
De lamellen staan dicht opeen, lopen af op de steel, zijn smal en hebben een grijsachtig witte kleurm die bij het ouder worden crème tot lichtoker worden. De lamelsnede is vaak bruin of zwartgrijs.
De steel (2-10(-20)x1.5-6(-10 mm) is excentrisch geplaatst en zit vastgehecht aan de voet van een helmplant middels een pseudosclerotium van zand en mycelium. De steel heeft dezelfde kleur als de hoed en is eveneens bedekt met een wittig viltlaagje.
Het vlees is wit. De geur is zwak of afwezig, meelachtig bij doorsnijden. De smaak is sterk meelachtig. De sporee is wit.

Onder de microscoop
Sporen (8.0)9.0-11.0(-12.0)x(4.5)5.0-6.0(7.0) mu, Q=(1.4-)1.5-1.9(-2.3), Qa=1.6-1.9, ellipsvormig tot langwerpig, vaak enigszins boonvormig, met kort, conisch aanhangsel, ondoorzichtig door geel granulaat, dunwandig, glad, non-amyloid.
Basidia 22-40x7-11 mu, 4-sporig, knotsvormig, met gespen.
Cheilocystiden 15-44(-51)x5.5-10(-25) mu, talrijk, knotsvormig en met uitsteeksels of spindelvormig met zeer korte uitsteeksels (1-2(-5) mu, kleurloos of gelig, ondoorzichtig door geel granulaat, dunwandig. Pleurocystiden zeldzaam, gelijk aan cheilocystiden.
Kenmerkend zijn de talloze metuloïden 35-74(-95)x5-12(-18) mu, spindelvormig met puntige top die in meer of minder bedekt is met een dikke laag kristallen en met dikke wanden(1.5-3.5 mu dik), kleurloos of geel tot zwart grijs.
Pileipellis een trichoderm, bestaande uit een bovenste viltig laagje van verweven, kleurloze, gladde, gelatineuze, cilindrische hyfen en een onderste laag, 7-23 mu dik, van kruipende, verweven, dunwandige, gelatineuze, donkerbruin geïncrusteerde hyfen.
Caulocystiden gelijk aan metuloïden van de lamellen, maar umberbruin en zonder kristallen. Gespen overal aanwezig.

Klik op de afbeelding voor vergrote weergave met beschrijvende tekst

SPECIFICATIES - Helmharpoenzwam
familieTricholomataceae (Tricholomataceae)
info familieDeze familie kent 127 geslachten
geslacht Harpoenzwammen (Hohenbuehelia)
info geslacht Dit geslacht bestaat uit een aantal tong-, schelp- of waaiervormige plaatjeszwammen. Ze zijn ongesteeld of kort gesteeld. In Nederland komen 8 soorten voor, waarvan de Helmharpoenzwam, de Schelpharpoenzwam en de Bleke harpoenzwam de bekendste zijn.
Het mycelium van sommige van deze zwammen vangt nematoden of aaltjes in de grond.
naam Helmharpoenzwam (Hohenbuehelia culmicola)
waar aan de voet van helm langs de zeereep, buitenste zeeduinen
sporeekleur wit
hoed spatel- tot schelpvormig, grijswit tot donker- of zwartbruin, viltig
steel korte steel, 2-10x2-6 mm, excentrisch, witviltig, grijswit tot donkerbruin
plaatjes wit-grijs tot creme-bleekoker, soms met bruine tot grijszwarte lamelsnede